Anh Nguyễn Tiến Quân sinh ra, lớn lên ở vùng quê thường xuyên ngập lụt ven sông La, thuộc thôn Yên Mỹ, xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh. Chứng kiến cảnh bà con quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời nhưng nông sản thu hoạch mất nhiều hơn được nên anh ấp ủ thực hiện mô hình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất nhằm “né” thiên tai.

Nghĩ là làm, đầu tháng 4/2026, anh Quân bắt tay làm đất, xuống giống dưa chuột Thái Lan trên toàn bộ diện tích 3ha. Hệ thống giàn leo được lắp đặt đồng bộ, phủ kín trên toàn bộ diện tích sản xuất. Bên dưới các luống dưa là lớp bạt phủ giúp giữ ẩm, hạn chế cỏ dại và giảm sâu bệnh. Đặc biệt, toàn bộ khu vực được đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, cung cấp nước và dinh dưỡng theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

Theo anh Quân, đây là mô hình trồng dưa chuột theo hướng hữu cơ quy mô lớn đầu tiên được triển khai tại địa phương với định hướng ứng dụng tiến bộ kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sản xuất.

“Trước đây vùng đất này chủ yếu trồng sắn nhưng năng suất thấp do thường xuyên bị ngập úng. Sau khi tìm hiểu các mô hình nông nghiệp công nghệ cao ở nhiều nơi, tôi nhận thấy dưa chuột phù hợp với điều kiện đất đai và nhu cầu thị trường nên quyết định đầu tư gần 900 triệu đồng để chuyển đổi sản xuất”, anh chia sẻ.

Điểm khác biệt của mô hình là việc ứng dụng đồng bộ nhiều tiến bộ kỹ thuật trong toàn bộ quy trình canh tác. Hệ thống tưới nhỏ giọt được thiết kế tự động giúp nước và phân bón được đưa trực tiếp đến từng gốc cây với lưu lượng phù hợp. Nhờ đó cây phát triển đồng đều, giảm thất thoát nước và tiết kiệm đáng kể chi phí nhân công.

Ngoài ra, mô hình ưu tiên sử dụng phân hữu cơ và hạn chế thấp nhất thuốc bảo vệ thực vật hóa học nhằm tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng.

“Trước đây sản xuất theo phương thức truyền thống phải thuê nhiều nhân công để tưới nước, bón phân. Nay hầu hết các khâu đều được tự động hóa nên giảm được rất nhiều chi phí. Quan trọng hơn là cây phát triển ổn định, ít sâu bệnh, chất lượng quả đồng đều hơn”, anh Quân cho biết.

Hiện vườn dưa đang bước vào giai đoạn thu hoạch, mỗi ngày thu từ 3 - 3,5 tấn để cung ứng ra thị trường. Dưa sau khi thu hoạch được phân loại, đóng gói ngay tại vườn trước khi vận chuyển đến các đầu mối tiêu thụ trong và ngoài tỉnh.

Nhờ chất lượng ổn định, mẫu mã đẹp và sản xuất theo hướng hữu cơ, sản phẩm dưa chuột của mô hình được thương lái thu mua với giá từ 8.000 - 9.000 đồng/kg. Có thời điểm nhu cầu tiêu thụ tăng cao, lượng dưa thu hoạch không đủ để cung ứng cho thị trường.

Anh Nguyễn Sỹ Hưng, thương lái thu mua nông sản tại Nghệ An cho biết, dưa chuột tại mô hình của anh Quân được chăm sóc bài bản, quả đều, đẹp, ăn giòn và ngọt nên khách hàng rất ưa chuộng. Hiện mỗi ngày anh thu mua khoảng 3 - 4 tấn dưa để cung cấp cho các chợ đầu mối.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương. Vào cao điểm thu hoạch, hàng chục lao động được thuê làm các công việc như thu hái, phân loại và vận chuyển dưa với thu nhập khoảng 300 nghìn đồng/người/ngày.

Theo đánh giá của chính quyền địa phương, mô hình của anh Nguyễn Tiến Quân là hướng đi phù hợp trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh chuyển đổi sang sản xuất xanh, ứng dụng công nghệ cao và nâng cao giá trị nông sản.

Ông Trần Thanh Sang, Trưởng phòng Kinh tế xã Đức Minh nhấn mạnh: “Mô hình trồng dưa chuột theo hướng hữu cơ ứng dụng công nghệ cao của anh Quân bước đầu cho hiệu quả cao cả về năng suất, chất lượng và đầu ra sản phẩm. Đây là mô hình tiêu biểu trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân theo hướng hiện đại, bền vững”.

Từ vùng đất sản xuất kém hiệu quả, nay những cánh đồng dưa chuột xanh mướt ven sông La đang mở ra cơ hội nhân rộng mô hình nông nghiệp công nghệ cao tại Hà Tĩnh. Thành công bước đầu của anh Nguyễn Tiến Quân đang góp phần cùng địa phương thực hiện Đề án trồng trọt giảm phát thải, từng bước nâng cao thu nhập cho người sản xuất theo hướng thích ứng biến đổi khí hậu.