Từ vùng "đất chết” đến trang trại quy mô

Trang trại tổng hợp của ông Ngọ Đình Tuấn, thôn Tân Cầu, xã Trung Chính (Thanh Hóa) mỗi buổi sáng rộn ràng tiếng cười nói của người lao động. Dưới những hàng cau, hàng dừa thẳng tắp, đàn ngựa, đàn bò nhởn nhơ ăn cỏ. Đàn cá các ao nuôi quẫy nước tung tăng đớp mồi… Cơ ngơi khang trang ấy được dựng nên từ hai bàn tay trắng và hành trình mưu sinh đầy gian khó của một nông dân không chấp nhận phận nghèo.

Ông Tuấn sinh ra trong một gia đình thuần nông. Tuổi thơ của ông gắn liền với ruộng đồng và những mùa vụ phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết. Cái nghèo đeo bám gia đình khiến ông sớm phải rời quê hương để đi làm thuê kiếm sống.

Từ phụ hồ, thợ xây đến công nhân trong các xí nghiệp, bất cứ công việc gì có thu nhập ông đều nhận làm. Công việc nặng nhọc, cuộc sống thiếu thốn nhưng trong sâu thẳm tâm trí, ông luôn nuôi dưỡng khát vọng cháy bỏng: một ngày nào đó sẽ trở về quê hương, làm giàu trên chính mảnh đất nơi mình sinh ra.

Khát vọng ấy trở thành động lực giúp ông vượt qua những năm tháng khó khăn nhất. Từng đồng tiền kiếm được từ công việc làm thuê đều được ông chắt chiu dành dụm, tích góp từng chút một để chuẩn bị cho kế hoạch lập nghiệp lâu dài.

Năm 2015, khi đã có một số vốn nhất định, ông quyết định trở về quê. Thời điểm đó, nhiều người nhìn khu đồng chiêm trũng thuộc địa phận thôn Tân Cầu rộng hàng ha với ánh mắt ngán ngẩm và ý định ruồng bỏ vì mùa mưa trắng đồng, mùa nắng cỏ dại mọc cao quá đầu người khiến việc canh tác không hiệu quả. Thế nhưng đi ngược với số đông, ông Tuấn lại quyết định nhận thầu vùng đất hoang hóa ấy với tham vọng xây dựng trên đó một trang trại.

Đó là quyết định khiến không ít người lắc đầu ái ngại. Bởi vùng đất ấy gần như tách biệt với bên ngoài, chưa có đường giao thông, chưa có điện, càng không có bất kỳ hạ tầng nào phục vụ sản xuất.

Người dân địa phương đến nay vẫn nhớ như in hình ảnh ông Tuấn mình trần, nước da sạm nắng, ngày ngày cặm cụi giữa bãi đất hoang. Một mình ông san gạt mặt bằng, đào đắp bờ vùng, khuân vác vật liệu từ sáng sớm đến tối mịt.

Bằng bàn tay và ý chí không chịu khuất phục, ông từng bước cải tạo vùng đất trũng ngập nước thành những ao nuôi thủy sản rộng lớn. Phần đất cao được đắp nền, mở đường nội đồng, dựng chuồng trại chăn nuôi. Theo thời gian, vùng đất hoang hóa năm nào bắt đầu khoác lên mình diện mạo mới, xanh tươi và đầy sức sống.

Khi công cuộc cải tạo vừa có những tín hiệu khả quan, bài toán vốn đầu tư lại trở thành thử thách lớn. Toàn bộ số tiền tích góp sau nhiều năm làm lụng của gia đình nhanh chóng "đội nón ra đi". Để tiếp tục theo đuổi giấc mơ, ông phải vay mượn khắp nơi, chấp nhận gánh trên vai những khoản nợ không nhỏ.

Nhắc lại quãng thời gian ấy, ông Tuấn cười hóm hỉnh: “Bây giờ nghĩ lại mới thấy hồi đó mình gan thật. Toàn bộ tài sản của gia đình đều dồn hết vào vùng đất ngập nước này. May mà trời còn thương cho làm ăn được, chứ không thì giờ chắc tay gậy tay bị đi xin ăn đâu đó rồi”.

Sau nhiều năm kiên trì gây dựng, trang trại của ông Tuấn hiện có diện tích khoảng 7ha. Nhìn từ trên cao, khu trang trại hiện lên như bức tranh sinh thái nhiều tầng lớp. Những ao nước xanh trong đan xen hệ thống chuồng trại được quy hoạch bài bản. Hai bên các lối đi, hàng cau, hàng dừa vươn cao, thẳng tắp.

Xây mô hình tổng hợp để không “bỏ trứng vào một giỏ”

Từ những ngày đầu lập nghiệp, ông Tuấn đã xác định phải đi theo hướng “lấy ngắn nuôi dài”. Thay vì chuyên canh một loại cây trồng hay vật nuôi như nhiều hộ khác, ông phát triển mô hình kinh tế tổng hợp, kết hợp chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và trồng cây lâu năm.

Theo ông Tuấn, nông nghiệp vốn phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết và thị trường. Giá cả lên xuống thất thường, dịch bệnh hay thiên tai có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vì thế, đa dạng hóa đối tượng sản xuất chính là cách để phân tán rủi ro và tạo sự chủ động trong sản xuất.

Ông phân tích, nuôi ngựa bạch và bò tuy cần vốn đầu tư ban đầu khá lớn nhưng đều là những vật nuôi có sức đề kháng tốt, ít dịch bệnh. Nguồn thức ăn chủ yếu là cỏ nên chi phí duy trì không quá cao. Nếu chăm sóc tốt, đây sẽ là nguồn thu ổn định và lâu dài. Trong khi đó, những hàng cau, dừa được trồng dọc các tuyến đường nội đồng không chỉ tạo cảnh quan xanh mát cho trang trại mà còn là khoản để dành cho tương lai.

“Không nên bỏ tất cả trứng vào một giỏ. Con này mất giá thì còn con khác. Cá gặp khó thì vẫn còn bò, còn ngựa. Mình làm tổng hợp sẽ chủ động hơn rất nhiều trong sản xuất”, ông Tuấn phân tích.

Hiện nay, trang trại của ông Tuấn duy trì đàn 21 con ngựa bạch, 34 con bò cùng nhiều loại gia cầm. Dưới những ao nước là cá trắm, ba ba và nhiều đối tượng thủy sản khác. Xen giữa các ao là hơn 3.000 cây cau và trên 1.000 cây dừa đang phát triển xanh tốt. Doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Không chỉ đa dạng hóa sản xuất, ông Tuấn còn từng bước xây dựng mô hình nông nghiệp tuần hoàn nhằm giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường. Toàn bộ phân bò, phân ngựa, chất thải gia cầm cùng cá tạp được thu gom, ủ thành phân hữu cơ bón cho cây trồng. Ngược lại, cỏ và các phụ phẩm trong trang trại tiếp tục trở thành nguồn thức ăn cho vật nuôi và thủy sản. Chính cách làm ấy đã giúp trang trại duy trì hoạt động ổn định trong suốt nhiều năm qua, kể cả những thời điểm phải đối mặt với thiên tai, dịch bệnh hay biến động thị trường nông sản.

Không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình, mô hình còn tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương với thu nhập ổn định. Với ông Tuấn, niềm vui lớn nhất không nằm ở những tấm giấy khen hay các danh hiệu được trao tặng mà ngày càng có nhiều nông dân, thanh niên tìm đến để học hỏi, trao đổi kinh nghiệm về kỹ thuật sản xuất, về những trăn trở mở lối đi mới cho nông nghiệp quê nhà.

Năm 2025, mưa lũ lớn khiến nước dâng cao, nhấn chìm nhiều khu vực trong trang trại. Thủy sản thất thoát, vật nuôi đối mặt với nguy cơ dịch bệnh sau ngập lụt. Tổng thiệt hại lên tới hàng trăm triệu đồng. Thế nhưng cũng như những lần khó khăn trước, ông Tuấn không bỏ cuộc. Ao nuôi hư hỏng được ông cải tạo lại. Con giống mất đi, cây bị đổ gãy được thay thế bằng những lứa mới. Ông Tuấn cười hiền: “Làm nông nghiệp mà sợ thất bại thì không nên làm. Ngã ở đâu đứng dậy ở đó mới có thể phát triển”.

Trung Quân