1. Chọn vườn cần cải tạo

Những vườn Điều cằn cỗi, trồng dày, giao tán và cho năng suất ít hơn 500 kg/ha cần phải được tiến hành cải tạo. Tùy theo tình trạng thực tế của vườn cây mà áp dụng các biện pháp cải tạo thích hợp.

2. Kỹ thuật cải tạo vườn điều

  2.1. Đốn thưa cây

Những vườn có mật độ dày và cây giao tán phải đốn thưa chỉ duy trì 178 đến 214 cây/ha (tương đương khoảng cách trồng 7m x 8m đến 7m x 7m. Đến mùa thu hoạch theo dõi và đánh dấu những cây nhiều hoa đực, ít hoa cái (thường xuyên cho năng suất thấp) hay bị sâu bệnh, dùng cưa cắt sát mặt đất sau đó dùng dao bóc vỏ để gốc cây mau chết.

Thời gian đốn thưa: ngay sau khi thu hoạch, vào tháng 5 và tháng 6 dương lịch hàng năm tại tỉnh Ninh Thuận.

2.2. Tỉa cành, tạo tán

Cắt những cành giao nhau, cành loạn tán và cành la sà sát mặt đất. Đốn bỏ các cành nằm phía trong tán, bị che bóng, cành khô hay bị sâu bệnh. Việc tỉa cành cần kết hợp với việc làm cỏ, vệ sinh đồng ruộng và bón phân cho điều. Cành lá sau khi được tỉa bỏ cần được xếp thành luống theo đường đồng mức để hạn chế xói mòn (nếu là đất dốc) và tăng chất mùn cho đất.

Khi tiến hành cắt tỉa cành lớn cần cắt đúng vị trí sát thân cây hoặc sát cành lớn cấp trên để vết thương nhanh lành sẹo và quét bằng dung dịch có tỷ lệ: 1 CuSO4: 4 CaO: 15 H2O (hoặc quét sơn) để phòng sâu bệnh. Nên tiến hành tỉa cành hai lần mỗi năm, lần đầu được tiến hành ngay sau vụ thu hoạch kết thúc và kết hợp với việc dọn vườn làm cỏ để chuẩn bị bón phân đợt 1 cho cây, thường vào tháng 5 – 6; lần tỉa cành thứ hai vào tháng 9-10.

2.3. Trồng dặm

Sau khi đốn tỉa thưa và tỉa cành tạo tán những vườn có khoảng trống rộng từ 80-100 m2 trở lên cần trồng dặm cây con vào giữa khoảng trống với khoảng cách thích hợp để duy trì mật độ vườn cây. Sử dụng cây giống điều phù hợp với miền Trung có năng suất cao, đồng đều như: ĐDH102-293 hoặc PN1 để trồng dặm

2.4.Bón phân

 + Phân hữu cơ: Tận dụng nguồn rơm rạ, lá cây để ủ phân hữu cơ bón cho điều. Hàng năm hoặc ít nhất 2 năm một lần, bón 10-20 kg phân hữu cơ vào đầu mùa mưa kết hợp với bón phân vô cơ đợt 1

+ Phân bón vô cơ:

Đặc điểm cây điều tại Khánh Hoà đều trên 08 năm và đất xấu, nên cần tăng 50% lượng phân so với mức phân bón theo quyết định số 25/QĐ- TT-CNN và chia lượng phân đạm lần 1 là 60% và lần 2 là 40%, phân lân bón 100% trong lần 1, còn phân kali clorua bón lần 1 là 40% và lần 2 là 60%. Lượng phân bón cụ thể cho Điều được khuyến cáo trình bày ở Bảng 1.

Bảng 1: Lượng phân vô cơ bón cho cây điều ở thời kỳ kinh doanh

- Thời gian bón:

Bón sau khi đã tiến hành làm cỏ, kết hợp với các đợt tỉa cành, tạo tán sau khi đã thu hoạch (khi có mưa dông từ tháng 5-7) và trước lúc cây ra hoa khoảng 01 tháng (cuối mùa mưa từ tháng 11-12).

2.5. Kỹ thuật chăm sóc

2.5.1. Làm cỏ

Nên tiến hành làm cỏ 3 đợt mỗi năm hai đợt đầu kết hợp với các đợt bón phân; đợt thứ 3 dọn vườn chống cháy và chuẩn bị cho vụ thu hoạch (khi vườn được làm sạch cỏ thì thuận lợi cho việc thu hoạch)

2.5.2 Phòng trừ sâu bệnh: Quản lý sâu bệnh theo nguyên tắc 4 đúng: Đúng thuốc, đúng lúc, đúng nồng độ liều lượng và đúng cách

6.Kỹ thuật trồng xen cây nghệ dưới tán điều

- Thời vụ trồng nghệ:

Đợt 1 : mùa mưa dông, tháng 5-6 sau khi đã tỉa cành, tạo tán cây điều lần 1 trong năm

Đợt 2 : đầu mùa mưa, tháng 9-10

 Mật độ trồng: Mật độ trồng xen 80.000 cây/ha, khoảng cách cây cách cây 25 cm và hàng cách hàng 40 cm. Cách trồng xen dưới tán điều:

Củ giống đem trồng theo hốc (trên đất dốc) hoặc theo hàng đã rạch sẵn (trên đất bằng). Đặt củ giống xuống rồi lắp đất 4 – 5 cm. Sau khi trồng tiến hành phủ lên mặt một lớp lá cây, rơm rạ hoặc trấu giữ ẩm cho đất.

Sau khi trồng 15 – 20 ngày mầm nghệ bắt đầu xuất hiện và trồi lên mặt đất, nếu hốc nào không nảy mầm, cần trồng dặm để đảm bảo mật độ trồng.

*Phân bón và kỹ thuật bón phân:

Phân chuồng ủ hoai: 10 tấn hoặc 01 tấn phân hữu cơ vi sinh/01ha, phân super lân 300-400 kg/ha, phân kali clorua 200 kg/ha và phân đạm urê 200 kg/ và 400kg vôi/ha.

Chăm sóc và quản lý đồng ruộng: Sau khi trồng, cần thường xuyên giữ độ ẩm vừa phải trong suốt quá trình sinh trưởng của cây. Để đất quá khô cây không mọc được, ngược lại quá ẩm hay úng nước, cây dễ bị chết.

6.Kỹ thuật trồng xen cây sa nhân

* Chuẩn bị đất trồng:

Phát dọn thực bì: phát thực bì theo băng dưới tán điều, phát sát gốc, thực bì dọn sạch và gom thành các dải ngăn xói mòn 

Mật độ trồng: 2.000 cây/ ha (khoảng cách hàng - hàng 2 m, cây- cây 2 m). Bố trí theo đường đồng mức và hố cuốc theo hình nanh sấu, cách gốc điều tối tiểu 01 (m)

Đào lấp hố: Cuốc hố 30 x 30 x 30 cm, bón lót phân chuồng 05 kg/cây. Đào, bón lót và lấp hố trước khi trồng 01 tháng.

Thời gian trồng: thích hợp nhất là tháng 9 - 10 trong những ngày râm mát hoặc có mưa nhẹ; nếu trồng vào tháng 5 – 6 thì trồng trong những đợt mưa dông, sau đó có tưới thường xuyên.

Kỹ thuật trồng: cuốc đất, đặt bầu giữa hố, lấp đất, dậm chặt nhẹ quanh gốc.

* Chăm sóc:

Sau khi trồng 1 - 2 tháng thì trồng dặm, làm cỏ vun gốc và bón phân vô cơ, phòng trừ sâu bệnh. Liều lượng: 50 g/cây NPK16-16-8, bón cách xa gốc sa nhân tối thiểu 40cm.

Hàng năm phát dọn thực bì, xới gốc, bón phân 2 lần vào tháng 5-6 và tháng 9 - 10 hàng năm.

Điều chỉnh độ tàn che, đảm bảo khoảng 60% bằng cách thường xuyên tỉa bỏ cành khô, cành tăm, cành bệnh.

Loại bỏ các cây sa nhân già > 8 tuổi để tạo điều kiện cho các chồi non phát triển

- Liều lượng:  

+ Năm thứ 1: 50 g/cây NPK16-16-8.

+ Năm thứ 2 trở đi: 50-100 g/cây NPK16-16-8.

- Rào vườn, cấm thả trâu bò phá hoại cây, phòng chống cháy rừng...

2.8. Thu hoạch

Hạt điều chín hoàn toàn khi phần quả chín đều có màu vàng hoặc đỏ.

Nguyễn Thơm - TTUD